Chương trình giáo dục thường xuyên (GDTX) cấp THPT hiện hành được cấu trúc tinh gọn với 7 môn học bắt buộc, bao gồm nhóm môn cốt lõi (Toán, Văn, Sử) và các môn lựa chọn định hướng nghề nghiệp, được quy định cụ thể tại Thông tư 12/2022/TT-BGDĐT. Dựa trên cơ chế giảm tải chương trình nhưng vẫn đảm bảo chuẩn kiến thức kỹ năng quốc gia, hệ đào tạo này cho phép người học tối ưu hóa thời gian và tập trung sâu vào các tổ hợp xét tuyển đại học mục tiêu. Tuy nhiên, sự linh hoạt trong việc chọn 4 môn tự chọn đòi hỏi học viên phải có chiến lược đăng ký môn học thông minh ngay từ đầu cấp để tránh rủi ro khi thay đổi khối thi. Do đó, để tận dụng tối đa lợi thế này, việc nắm rõ lộ trình đào tạo và danh mục môn học cụ thể là bước chuẩn bị không thể thiếu cho kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.
Chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT giảm tải kiến thức như thế nào?
Trả lời: Chương trình GDTX thực hiện giảm tải bằng cách chỉ yêu cầu học viên hoàn thành 7 môn học văn hóa (thay vì 12-13 môn như hệ THPT công lập), đồng thời lược bỏ các nội dung lý thuyết hàn lâm để tập trung vào kiến thức thực tiễn và cơ bản.
Sự tinh gọn này không đồng nghĩa với việc “hạ chuẩn” chất lượng đào tạo, mà là một bước điều chỉnh mang tính chiến lược của Bộ Giáo dục và Đào tạo để phù hợp với đối tượng người học đa dạng. Thay vì phải phân tán năng lượng cho quá nhiều đầu điểm, bạn có cơ hội dồn toàn lực vào các môn thế mạnh phục vụ cho việc xét tuyển Đại học hoặc học nghề. Để hình dung rõ hơn về “đặc quyền” này, chúng ta hãy cùng phân tích sự chênh lệch cụ thể về số lượng môn và cấu trúc chương trình ngay dưới đây.
Sự khác biệt về số lượng môn học giữa GDTX và THPT công lập là gì?
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở tổng số lượng môn học mà học sinh phải tiếp nhận hàng ngày. Trong khi học sinh trường THPT công lập phải “gồng gánh” hơn 12 môn học cùng các hoạt động giáo dục bắt buộc, thì học viên GDTX chỉ cần tập trung vào một danh sách rút gọn đáng kể.
Điều này tạo ra một không gian thời gian cực lớn. Bạn có thể dùng thời gian dôi dư này để tự học, đi làm thêm hoặc tham gia các khóa luyện thi chuyên sâu. Thực tế cho thấy, áp lực bài tập về nhà và kiểm tra định kỳ tại hệ GDTX thường nhẹ nhàng hơn, giúp học viên giảm thiểu tình trạng căng thẳng học đường (burnout) thường thấy ở môi trường công lập.
Cấu trúc 7 môn học bắt buộc được quy định ra sao?
Con số 7 ở đây không phải là những môn học ngẫu nhiên, mà được xây dựng dựa trên nguyên tắc: Đảm bảo kiến thức nền tảng và Định hướng nghề nghiệp sớm. Cấu trúc này được chia làm hai phần rõ rệt:
- Phần “Cứng” (Bất di bất dịch): Gồm các môn công cụ giúp phát triển tư duy logic, ngôn ngữ và hiểu biết xã hội.
- Phần “Mềm” (Linh hoạt): Cho phép học viên tự thiết kế lộ trình học tập dựa trên sở trường của mình.
Cách thiết kế này biến GDTX trở thành một hệ đào tạo có tính cá nhân hóa cao, tôn trọng năng lực riêng biệt của từng người học thay vì áp đặt một khuôn mẫu chung cho tất cả.
Học viên giáo dục thường xuyên phải học những môn bắt buộc nào?
Trả lời: Học viên hệ GDTX bắt buộc phải học 3 môn cốt lõi là Ngữ văn, Toán, Lịch sử và chọn thêm 4 môn học lựa chọn từ các nhóm Khoa học xã hội, Khoa học tự nhiên, Công nghệ và Nghệ thuật.
Đây là khung chương trình chuẩn giúp học viên vừa có đủ điều kiện xét tốt nghiệp, vừa tích lũy đủ kiến thức để tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia chung đề, chung đợt với học sinh toàn quốc. Tuy nhiên, việc lựa chọn 4 môn kia không đơn giản là “thích gì chọn nấy”, mà cần sự tính toán kỹ lưỡng dựa trên khối thi Đại học mà bạn hướng tới. Cụ thể, lộ trình môn học này được phân bổ chi tiết như sau.
3 môn văn hóa cốt lõi bắt buộc tuyệt đối gồm những môn gì?
Dù bạn học khối Tự nhiên hay Xã hội, ba môn học sau đây là “xương sống” không thể thay thế trong chương trình giáo dục thường xuyên:
- Ngữ văn: Môn học duy nhất thi theo hình thức tự luận, rèn luyện tư duy ngôn ngữ và cảm thụ văn học.
- Toán học: Phát triển tư duy logic, tính toán, là môn thi trắc nghiệm quan trọng có mặt trong hầu hết các tổ hợp xét tuyển.
- Lịch sử: Được đưa vào nhóm bắt buộc nhằm giáo dục truyền thống và lòng yêu nước. Đây là điểm thay đổi lớn trong chương trình giáo dục phổ thông mới mà học viên cần lưu ý.
Cơ chế chọn 4 môn học lựa chọn từ các nhóm khoa học diễn ra như thế nào?
Bên cạnh 3 môn cứng, bạn được quyền tự quyết định 4 môn còn lại dựa trên danh sách các môn học có trong chương trình giảng dạy của Trung tâm GDTX. Các môn này thường được chọn từ:
- Nhóm Khoa học tự nhiên: Vật lý, Hóa học, Sinh học.
- Nhóm Khoa học xã hội: Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật.
- Nhóm Công nghệ & Nghệ thuật: Tin học, Công nghệ.
Lời khuyên thực chiến: Nếu bạn định thi khối A00 (Toán, Lý, Hóa), hãy chọn ngay Vật lý và Hóa học trong nhóm môn lựa chọn. Đừng chọn Địa lý hay Sinh học chỉ vì thấy nó “dễ thở” hơn, vì điều này sẽ khiến bạn mất gốc kiến thức khi ôn thi đại học sau này.
Hoạt động trải nghiệm và nội dung giáo dục địa phương được triển khai ra sao?
Ngoài 7 môn văn hóa, chương trình còn bao gồm Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và Nội dung giáo dục địa phương. Đây không phải là các môn học lý thuyết ngồi tại lớp ghi chép, mà là các chuyên đề thực tế.
Mục tiêu của các hoạt động này là trang bị kỹ năng mềm, hiểu biết về văn hóa – kinh tế nơi bạn sinh sống. Dù không quá nặng về điểm số, nhưng việc tham gia đầy đủ là điều kiện cần để được đánh giá hạnh kiểm và xét duyệt hồ sơ tốt nghiệp cuối năm nội dung giáo dục địa phương.
Giáo dục thường xuyên có bắt buộc học ngoại ngữ và tin học không?
Trả lời: Không, môn Ngoại ngữ và Tin học không nằm trong nhóm môn bắt buộc cứng để xét tốt nghiệp hệ GDTX, nhưng học viên hoàn toàn có thể đăng ký học như môn tự chọn nếu trung tâm có tổ chức dạy. Việc tìm hiểu kỹ các quy định giáo dục thường xuyên có học tiếng anh không sẽ giúp học viên đưa ra lựa chọn phù hợp nhất với năng lực và mục tiêu nghề nghiệp cá nhân.
Đây thường được coi là “phao cứu sinh” cho những học sinh mất gốc tiếng Anh hoặc cảm thấy quá áp lực với môn ngoại ngữ ở trường công lập. Tuy nhiên, quyết định không học Ngoại ngữ là một “con dao hai lưỡi” có thể thu hẹp cánh cửa vào Đại học của bạn nếu không cân nhắc kỹ. Để giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt nhất, chúng ta cần nhìn nhận rõ vai trò thực tế của hai môn học này trong bối cảnh thi cử hiện nay.
Môn Ngoại ngữ đóng vai trò gì trong chương trình GDTX hiện hành?
Mặc dù là môn tự chọn, nhưng Ngoại ngữ (thường là Tiếng Anh) vẫn giữ vai trò then chốt trong nhiều tổ hợp xét tuyển “hot” như D01, A01. Nếu bạn bỏ qua môn này tại trường, bạn sẽ:
- Đánh mất cơ hội xét tuyển vào các trường Top đầu về Kinh tế, Ngoại giao.
- Phải tự ôn luyện bên ngoài nếu đổi ý muốn thi khối D sau này, điều này tốn kém và vất vả hơn nhiều.
Lưu ý quan trọng: Một số trường Đại học yêu cầu chứng chỉ ngoại ngữ hoặc điểm thi tốt nghiệp môn Anh làm tiêu chí phụ. Vì vậy, hãy kiểm tra kỹ đề án tuyển sinh trước khi quyết định “buông” môn này.
Học viên có thể đăng ký môn học tự chọn bổ sung nào ngoài chương trình cứng?
Ngoài Tin học và Ngoại ngữ, tùy theo điều kiện thực tế của từng địa phương, học viên có thể được học thêm Tiếng dân tộc thiểu số. Việc đăng ký các môn này thường được khuyến khích để:
- Cộng điểm khuyến khích trong kỳ thi tốt nghiệp (nếu có chứng chỉ nghề hoặc giải thưởng liên quan).
- Trang bị kỹ năng tin học văn phòng – kỹ năng sống còn khi bước vào môi trường làm việc hoặc Đại học.
Làm sao để xây dựng lộ trình học tập hiệu quả tại trung tâm GDTX?
Lợi thế lớn nhất của GDTX là thời gian và sự tập trung. Bạn nên tận dụng việc chỉ học 7 môn để “cày sâu” vào 3 môn trong tổ hợp xét tuyển Đại học ngay từ năm lớp 10. Tuy nhiên, môi trường tự do hơn cũng dễ khiến học viên lơ là quy chế. Tại Giaoducatgttrongtruonghoc.com.vn, chúng tôi và chuyên gia Đỗ Anh Dũng luôn nhấn mạnh rằng: Một lộ trình học tập thành công không chỉ là điểm số cao, mà còn là sự tuân thủ pháp luật và an toàn. Việc nắm vững Luật Giao thông và các quy định học đường sẽ giúp bạn tránh được những vi phạm hạnh kiểm đáng tiếc – yếu tố có thể tước đi quyền dự thi tốt nghiệp của bạn dù học lực có giỏi đến đâu.
Những thắc mắc phổ biến về giáo dục thường xuyên học những môn gì
Trả lời: Rất nhiều phụ huynh và học sinh vẫn còn những định kiến hoặc hiểu lầm về giá trị bằng cấp cũng như khả năng cạnh tranh của hệ GDTX. Dưới đây là giải đáp cho những lo lắng thường gặp nhất.
Để giúp bạn yên tâm hơn với lựa chọn của mình, chúng tôi đã tổng hợp và giải đáp ngắn gọn 3 câu hỏi cốt tử liên quan đến quyền lợi thi cử và giá trị pháp lý của hệ đào tạo này. Cụ thể như sau:
Học 7 môn tại giáo dục thường xuyên có đủ điều kiện thi đại học không?
Hoàn toàn đủ. Học viên GDTX tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT chung đề, chung đợt với học sinh THPT công lập. Điểm số của 7 môn này (bao gồm 3 môn bắt buộc và bài thi tổ hợp) có giá trị pháp lý ngang bằng để xét tuyển vào bất kỳ trường Đại học nào, kể cả các trường Top đầu như Bách Khoa, Y Dược, miễn là bạn đủ điểm chuẩn.
Việc không học bắt buộc môn Tiếng Anh có ảnh hưởng đến xét tốt nghiệp không?
Không ảnh hưởng. Khi tính điểm xét tốt nghiệp, hệ GDTX không đưa môn Tiếng Anh vào công thức tính (trừ khi bạn đăng ký thi để lấy điểm xét Đại học). Bạn chỉ cần đảm bảo không có môn nào trong 7 môn bắt buộc bị điểm liệt và tổng điểm xét tốt nghiệp từ 5.0 trở lên.
Bằng tốt nghiệp GDTX có giá trị ngang bằng với bằng THPT công lập không?
Theo Luật Giáo dục 2019, hiện nay không còn sự phân biệt giữa bằng tốt nghiệp GDTX và THPT chính quy. Trên phôi bằng tốt nghiệp hiện tại chỉ ghi “Bằng tốt nghiệp Trung học phổ thông”, hoàn toàn không ghi hình thức đào tạo là “Bổ túc” hay “GDTX” như trước đây, đảm bảo quyền lợi tuyệt đối công bằng cho người học.
Chương trình giáo dục thường xuyên với cấu trúc 7 môn học tinh gọn là giải pháp giáo dục mang tính chiến lược, mở ra cơ hội học tập linh hoạt cho học sinh. Việc nắm rõ giáo dục thường xuyên học những môn gì giúp người học chủ động xây dựng kế hoạch ôn thi Đại học hiệu quả, tận dụng tối đa thời gian để bứt phá điểm số ở các môn thế mạnh.
Ông Đỗ Anh Dũng là một chuyên gia dày dạn kinh nghiệm với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và an toàn trường học. Với nền tảng học vấn là Thạc sĩ Quản lý Giáo dục và Cử nhân Luật, ông hiện giữ vai trò là người sáng lập và chịu trách nhiệm nội dung cho website Giaoducatgttrongtruonghoc.com.vn. Thế mạnh chuyên môn của ông tập trung vào hai mảng chính: tư vấn quy chế pháp luật học đường (như đào tạo tín chỉ, điều kiện tốt nghiệp) và chuẩn hóa giáo dục an toàn giao thông cho học sinh, sinh viên. Qua công việc của mình, ông Đỗ Anh Dũng luôn hướng tới mục tiêu “dịch” những văn bản luật khô khan thành các hướng dẫn thực tế, giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học và xây dựng môi trường học đường an toàn, minh bạch.
